TEYLINGEN, 6 februari 2009 – De fusie van Sassenheim, Voorhout en Warmond tot de gemeente Teylingen is een vrij succesvolle herindeling geweest. Dat concludeert hoogleraar bestuurskunde Michiel Herweijer van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij onderzocht samen met onderzoekers van het bureau Berenschot in opdracht van de provincie Zuid-Holland twaalf gemeentelijke fusies van de afgelopen jaren. “Terugkijkend kun je wel zeggen dat de vorming van Teylingen een product van het politieke gesternte van die tijd is. Nu zou er waarschijnlijk een andere oplossing zijn gekozen”, aldus Herweijer.
Volgens Herweijer is het succes van de fusie mede te danken aan de opstelling van de voormalige gemeente Voorhout. “Het rare is dat Voorhout tot op het laatste moment verzet tegen de fusie heeft gevoerd, maar tegelijkertijd de fusie goed heeft voorbereid. Terwijl bij de Eerste Kamer nog protest tegen de herindeling werd aangetekend, werd op het gemeentehuis van Voorhout wel al nagedacht over hoe na de fusie zaken als huisvesting geregeld moesten worden.”
Ruzie
Opvallend is volgens de bestuurskundige ook dat fusies die vanaf bovenop (door de provincie en de regering (red.) worden opgelegd, zoals in Teylingen, succesvoller zijn dan fusies die vanuit de gemeenten zelf worden ingezet, zoals in Katwijk. Daar heeft volgens Herweijer de discussie veel meer intern plaatsgevonden. “In de gemeenten die in Teylingen moesten opgaan werd veel heftiger gediscussieerd over de opgelegde herindeling. Daardoor hing alle vuile was al buiten en waren de risico's van tevoren ook veel beter bekend. Als je van tevoren veel ruzie maakt krijgen ook alle negatieve aspecten voldoende aandacht. Daarnaast was er tussen Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg ook minder samenhang dan tussen Sassenheim, Voorhout en Warmond.”
Boek
Voor het onderzoek, dat is terug te vinden in het zojuist verschenen boek 'Processen en effecten van herindeling', spraken Herweijer en zijn co-auteurs met burgemeesters, wethouders, raadsleden en leden van ondernemingsraden van 12 fusiegemeenten. Uiteindelijk haalden 7 gemeenten het boek, omdat in de andere gevallen de herindelingen nog te vers waren voor een echte evaluatie. Inwoners van de fusiegemeenten is niet gevraagd naar hun ervaringen. Volgens Herweijer omdat hij en zijn collega's vooral meer inzicht wilden in de processen en dit ook de opdracht van de provincie was.
Link
Terwijl Teylingen nog maar een paar jaar oud is, wordt er in de Bollenstreek alweer gesproken over de vorming van een nog grotere gemeente. Teylingen zou daarbij samen moeten gaan met met de noordelijke Bollenstreekgemeenten. Herweijer noemt dit link. “Een volgende fusie zou jammer zijn. Het is mensenwerk en er moet eerst een nieuw evenwicht worden gevonden in een fusiegemeente. Daarbij zou er volgens Herweijer bij een roep om herindeling eerst naar alternatieven moeten worden gekeken. Het gaat vaak om de financiën en die kun je ook onder controle krijgen door samenwerking. In het huidige politieke klimaat hadden Sassenheim en Voorhout ook helemaal niet hoeven te fuseren. Ze hadden afzonderlijk kunnen voortbestaan als ze intensiever met andere gemeenten zouden samenwerken. Warmond had het volgens de hoogleraar alleen niet gered. “Dat had een deelgemeente van Leiden moeten worden, maar daar was het politieke gesternte destijds niet naar.”