Teylingen, 14 april 2022 – Voldoende huisvesting voor ouderen, verpleegzorgcapaciteit, personele bezetting in de zorg, mantelzorg en vrijwilligers, eenduidige en op elkaar aansluitende wetgeving. Dat zijn onderwerpen waarvoor de regio de aandacht van de regering vraagt. Archieffoto
De gemeenten, waaronder Teylingen, de huisartsen in de Duin- en Bollenstreek en het Zorgkantoor Zorg en Zekerheid vragen het kabinet in een brief om de hoogste prioriteit te geven aan deze vraagstukken.
Begin dit jaar uitten de huisartsen in Teylingen al in een open brief in de Teylinger hun zorgen over het tekort aan geschikte woningen voor ouderen en de daaraan gerelateerde knelpunten. Zoals eenzaamheid, de druk op de thuiszorg en het ontbreken van voldoende verpleeghuiscapaciteit. Nederland vergrijst. Tot 2040 zal in de regio Zuid-Holland Noord het aantal ouderen verdubbelen.
Een breed gedragen initiatief
De situatie in Teylingen staat niet op zichzelf en daarom is naar een breder draagvlak gezocht. De andere gemeenten in de Duin- en Bollenstreek kampen met dezelfde vraagstukken en ondersteunen het initiatief. Ook de huisartsen in de Duin- en Bollenstreek en Zorg en Zekerheid (zorgkantoor en zorgverzekeraar) staan er positief tegenover. Alle reden voor het sturen van een gezamenlijke brief. Wethouder Marlies Volten is blij met deze regio brede steun: “De VNG voert al een actieve lobby op deze grote maatschappelijke opgaven. Het is goed dat dit gebeurt. En we willen een aanvullend signaal afgeven, specifiek vanuit onze regio.”
Het gat tussen thuis wonen en het verpleeghuis
Veel ouderen blijven zolang mogelijk zelfstandig thuis wonen. Maar er komt vaak een moment dat ook de ambulante zorg en ondersteuning voor een deel van de ouderen niet meer voldoende is. Er is grote behoefte aan passende woonvormen tussen thuis en verpleeghuis met permanente en professionele zorg: met zorg dichtbij wonen. Dit kan het gat opvullen dat is ontstaan doordat de verzorgingshuizen grotendeels zijn verdwenen. Deze worden in deze situaties nu gemist.
Wethouder Marlies Volten: “Samen met onze partners werken we aan één verbindend doel: dat ouderen in hun eigen omgeving zelfstandig oud kunnen worden, met een goede kwaliteit van leven. Vanuit dat doel voelen we ons verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat de ondersteuning en zorg beschikbaar is en dat woningen en de leefomgeving geschikt zijn.”
Hieronder de integrale inhoud van de brief
Ministerie van Algemene Zaken
T.a.v. het kabinet
Postbus 20001
2500 EA DEN HAAG
Datum: 5 april 2022
Onderwerp: Zorgen om woonzorgopgaven
Geachte leden van het kabinet,
Vijf gemeenten (Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen), alle huisartsen in de Duin- en
Bollenstreek en Zorg en Zekerheid (zorgverzekeraar en zorgkantoor) vragen uw aandacht voor de
volgende complexe opgaven en uitdagingen waar we voor staan.
Dit zijn de ontwikkelingen
Nederland vergrijst. Tot 2040 zal in onze regio Zuid-Holland Noord het aantal ouderen
verdubbelen. Dit leidt niet alleen tot meer vraag naar voor ouderen geschikte huisvesting, maar
ook tot een grote druk op ondersteuning en zorg. Nu al signaleren huisartsen dat de thuiszorg fors
onder druk staat.
Daarbij komt dat de vraag naar verpleegzorg beduidend groter wordt dan de nu beschikbare
capaciteit. Zonder veranderd beleid wordt de vraag naar verpleegzorg twee keer zo groot als de
beschikbare capaciteit. Dit gaat om mensen met recht op en behoefte aan 24 uurszorg in de
nabijheid en soms ook toezicht (hierna afgekort: mensen met recht op en behoefte aan 24
uurszorg) die de zorg (deels of volledig) in de thuissituatie gaan krijgen.
Gelijktijdig is er een tekort aan zorgmedewerkers. Het is nu al een grote uitdaging om de
zorgcapaciteit goed te organiseren en dit wordt in de toekomst nog nijpender. Een dringende
situatie die ons zorgen baart en om oplossingen vraagt.
Als hiervoor geen oplossing wordt gevonden, zijn er veel consequenties:
- Mensen met recht op en behoefte aan 24 uurszorg blijven langer thuis, zowel vanuit een
eigen wens als door gebrek aan passende woonzorgoplossingen, maar hebben wel
ondersteuning, woningaanpassingen en hulpmiddelen nodig. Hiervoor zullen ze vaker een
beroep doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), met stijgende kosten voor
gemeenten als gevolg. Of ze doen een beroep op de Zorgverzekeringswet (Zvw). - Mensen krijgen te maken met regelingen vanuit verschillende wetten: Wet langdurige zorg
(Wlz), Wmo en Zvw. Dit is onoverzichtelijk voor mensen, ze sluiten onvoldoende op elkaar
aan en werpen daardoor drempels op, bijvoorbeeld bij de overgang van de Wmo naar de
Wlz. - De druk op het zorgstelsel en personeel zal verder toenemen. Huisartsen blijven
verantwoordelijk voor de medische zorg van mensen met recht op en behoefte aan 24
uurszorg die deze zorg in de thuissituatie krijgen. Dit vraagt veel afstemming met de
thuiszorginstellingen. - Mensen met recht op en behoefte aan 24 uurszorg doen een zwaarder beroep op hun
directe omgeving, met meer uitval en overbelaste mantelzorgers als gevolg. - Omdat mensen met recht op en behoefte aan 24 uurszorg die verward gedrag vertonen
langer thuis moeten wonen en niet altijd de juiste steun ontvangen, zullen er vaker
schrijnende situaties ontstaan (rondzwerven, vereenzaming, zorgmijding en meer).
Een groot knelpunt is het gat tussen thuis wonen en het verpleeghuis
Veel ouderen die uiteindelijk een vorm van zorg of ondersteuning nodig hebben, kunnen nog
steeds zelfstandig blijven wonen. Het is daarbij ook van belang dat ouderen tijdig nadenken en zich
voorbereiden op het ouder worden, zich afvragen hoe ze willen leven en wat zij daar zelf aan
kunnen bijdragen. Dat kan bijvoorbeeld door een aanpassing aan de woning of door tijdig te
verhuizen naar een woning die goed begaanbaar is met een rollator en waar winkels in de buurt
zijn. Ouderen blijven echter vaak nog lang in een niet-geschikte woning wonen, ook omdat er geen
alternatief is of vanwege het dilemma van de hoge huur versus de huidige lage huur. Er komt
echter een moment dat ook de ambulante zorg en ondersteuning voor een deel van de ouderen
niet meer voldoende is. Dan is een vorm van permanente en professionele zorg en ondersteuning
aangewezen.
Er is grote behoefte aan passende woonvormen tussen thuis en verpleeghuis: met zorg dichtbij
wonen. Dit kan het gat opvullen dat is ontstaan doordat de verzorgingshuizen van weleer
grotendeels zijn verdwenen. Deze worden in deze situaties node gemist. Overigens zijn niet alleen
wonen en zorg belangrijk, maar ook mogelijkheden om elkaar te ontmoeten in een
gemeenschappelijke ruimte in dergelijke woonvormen. Eenzaamheid is, doordat mensen langer
thuis wonen, een toenemend probleem.
Ook voor mensen met dementie zijn passende woonvormen tussen thuis en verpleeghuis van
belang. Dit helpt bij het langer thuis kunnen blijven wonen op een verantwoorde manier, voor
zowel mensen met dementie als hun mantelzorgers (Alzheimer Nederland (april 2021). Het gaat
onder meer om wonen in de vertrouwde buurt, met mogelijkheden om anderen te ontmoeten en
activiteiten te kunnen ondernemen. Ook ambulante zorg zoals dagbesteding, logeerzorg en
respijtzorg kunnen en moeten een grotere rol gaan spelen. Met behoud van eigen regie, maar waar
zorg en ondersteuning is als dat nodig is.
Wij geven, conform onze taak, invulling aan het thuis wonen
Samen met onze partners werken wij aan één verbindend doel: dat ouderen in hun eigen
omgeving zelfstandig oud kunnen worden, met een goede kwaliteit van leven. Vanuit dat doel
voelen wij ons verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat de ondersteuning en zorg beschikbaar is
en dat woningen en de leefomgeving geschikt zijn. Ook voor het stimuleren van de doorstroming
nemen wij in de Duin- en Bollenstreek maatregelen.
De opgaven zijn groot: daarom deze oproep
Wij maken ons ernstig zorgen over het toekomstig welbevinden van onze inwoners, onze
patiënten, de zorgmedewerkers, welzijnsorganisaties en mantelzorgers.
De VNG voert al een actieve lobby op deze grote maatschappelijke opgaven. Wij onderschrijven
deze lobby. En willen een aanvullend signaal afgeven, specifiek vanuit onze regio.
Wij roepen u op om vanuit uw verantwoordelijkheid en invloed de hoogste inzet te plegen op: - Het faciliteren van extra woningen voor ouderen en in het bijzonder het faciliteren van
tussenwoonvormen tussen zelfstandig wonen en opname in een verpleeghuis, beschikbaar
voor zowel lage als hoge inkomens. Hierin zijn de gemeenten als eerste aan zet. Een
financiële impuls vanuit het Rijk is nodig om deze extra woningen te realiseren. Dit zodat
wij als gemeenten beter zijn toegerust om onze taak rondom het zelfstandig wonen van
kwetsbare inwoners uit te voeren. - Het beschikbaar hebben van voldoende verpleegzorgcapaciteit voor als het onvermijdelijke
moment zich voordoet dat verpleegzorg nodig is. - De personele bezetting in de zorg, door onder andere het werken in de zorg aantrekkelijk
te maken en te stimuleren. - Eenduidige of beter op elkaar aansluitende wetgeving en mogelijkheden voor domein
overstijgende financiering. Een concreet voorbeeld dat wij hierbij willen aangeven is de
gebrekkige aansluiting van Wlz en Wmo. - Het maatschappelijke debat te voeren over de rol die ouderen zelf kunnen en moeten
pakken in hun eigen keuzes over hoe zij willen wonen en leven.
Graag gaan de lokale gemeentebestuurders, de huisartsen en Zorg en Zekerheid (zorgverzekeraar
en zorgkantoor) met u in gesprek wat dit in de praktijk betekent, voor huisvesting, maar ook voor
zorg en ondersteuning, met name voor mantelzorgers en vrijwilligers.
Met vriendelijke groet,
Namens alle huisartsen Duin- en Bollenstreek:
Huisarts J. (Johan) Schinkelshoek
Namens burgemeesters en wethouders van de gemeenten in de Duin- en Bollenstreek:
Gemeente Hillegom: wethouder J. (Jan) van Rijn
Gemeente Katwijk: wethouder C.J. (Corien) van Starkenburg
Gemeente Lisse: wethouder J.A.C. (Jolanda) Langeveld
Gemeente Noordwijk: wethouder D.T.C. (Dennis) Salman
Gemeente Teylingen: wethouder M.E.I. (Marlies) Volten
Zorg en Zekerheid (Zorgverzekeraar en Zorgkantoor): Divisiemanager Zorg S.A.T. (Susanne) Rutten